DBH 4: Biologia. Transkripzioa eta itzulpena

DNA kopiatzea izango da gure lana. Lehenengo bideotxoan hiru DNA zati erakutsiko dizkizuegu eta bakoitzaren osagarria idatzi beharko duzue. Lehenengo zatia erraza da, bigarrena ere bai, hirugarrena luzeagoa, beraz zailtxoagoa.

Bigarren bideo honetan DNAren osagarria izango den mRNA sekuentzia bilatu beharko duzue.









Hemen aurkezten dizkizuegu mRNAren bi zati (bideo bakoitzean bat). Saia zaitezte kode genetikoa erabiliz aminoazidoen katea osatzen.

1. bideoa








2. bideoa

Tribuaren berbak: Euskara eta zientzia.

 Hemen duzue Tribuaren berbak saioan euskara eta zientziaren arteko harremana aztertzen duen programa. Klikatu argazkian:

Ondoren gelan hausnarketatxo bat egingo dugu eta horretarako galdera hauek erantzungo ditugu:

1) Zer esan zuen Adolfo Suarezek 1976an? Zein da zure iritzia honen inguruan?

2) Askotan entzun behar izan dugu D ereduan euskara arloak orduak kentzen dizkiola matematikari. Baina bideoan diotenez elebitasunak kalte ala on egiten die gainerako arloei?

3) Hona hemen bertsoa egiteko Galtxagorriri jarritako lau oinak: bertsolari, kantari, ugari, adi. Ea gai zareten errobotak baino bertso hobea egiteko.

4) Deskribatu NAO errobota. Etorkizunean horrelakoak ohikoak izango direla uste duzue?

5) Zer da IXA taldea?

6) Pisia eta Kimia liburuetako definizio bana duzue hemen. Ea asmatzen duzuen zein kontzeptu azaltzen ari diren:  

a) Igi guztietan iru gauza egoten dira; bidarloa, yoerea eta arintzea.

b) Kizi guztiak bitariko txatalak daukiez: txatalok Kizigunak, emea, (+ ikurragaz iragarten dana) eta Kizi-azalak, tximista-arra, (- ikurragaz iragarten dana).

7) Zeintzuk dira zientziaren hizkuntzak?

8) Zer da Lirainosaurus Astibiae? Zer da Wolframa?

9) Euskal Zientzia Fikziorik ba al dago?

10) Zein da Elhuyar fundazioaren helburua? Zein komunikazio formaturekin egiten du lan?

DBH 4: Biologia. Down sindromearen inguruko bideoa. Ur handitan

ETBko Ur handitan saioko "21. kromosoma, XXI. mendean" kapitulua duzue ikusgai. Genetika aztertu dugun honetan gure artean dugun ohiko sindrome bat izanik aberasgarria da horrelako saioak ikustea.

Klikatu argazkian.

Batxi 2/DBH 4: Biologia. Giza genoma

Giza Genomaren inguruko bideoa duzue hemen. Genoma dezifratzeak etorkizunean ekar ditzakeen aukerak aztetzen ditu. Klikatu argazkian. 

DBH 4: Biologia. Mendelen legeen inguruko bideoa

Hona hemen Gregor Mendelen lanari buruzko bideo bat. Urte batzuk baditu, baina interesgarria da Genetikaren gaiari hasiera emateko. Klikatu argazkian.

DBH 4: Bio-Geo. Animalien sorrera, David Attenborough

David Attenboroughen "First life" ("Vida primigenia") dokumentala duzue hemen. Gazteleraz dago, baina bikaina da. Bi atal ditu, bakoitza ordubetekoa, lehenengoak Ediacarako fauna azaltzen du eta bigarrenak Kanbriar garaikoa. Klikatu estekatan.

1) Vida primigenia - La llegada

2) Vida primigenia - La conquista

Agertzen diren animalia ia guztien inguruko artikuluak dituzue Euskarazko Wikipedian.

DBH4: Biologia. Burgess Shale

Hemen duzue kanbriar garaiko itsasoaren animazioa. Burgess Shale aztarnategi kanadiarrean aurkituriko animaliak ikusten dira. ROM (Royal Ontario Museum) museoak egindako animalioak dira. 

Klikatu irudian.

DBH 4: Geologia. Diaklasak

Diaklasen argazkiak. likatu irudietan handiago ikusteko.

DBH 4: Geologia. Tolesak eta failak

Identifika itzazu klasean ikusitako egiturak ondorengo argazkietan. Klikatu argazkietan handiago ikusteko.

DBH 4: Geologia. Lurraren sorrera

History Channel-ek "Honela sortu zen Lurra" (How The Earth was made) egin du eta bertan ongi ikusten dira orain arte ikasi ditugun kontzeptu eta prozesuak; hala nola, Lurraren sorrera, adina, plaken tektonika, nola sortu diren mendikate desberdinak, fosilen presentzia mendietan... Klikatu argazkian.

DBH 4: Geologia. Stromboliren asteleheneko erupzioa.

 Astelehen honetan Stromboli sumendiak erupzioa izan du. Ikus itzazu irudiak. Klikatu argazkian.

DBH 4: Geologia. Ozeano hondoaren mapa

Hona hemen ozeano hondoaren mapa, Marie Thapen ikerketekin burutu zena. Klikatu argazkian handiago ikusteko.

DBH, Batxilergoa: Biologia. Our Planet seriea (Netflix)

Netfilxen "Our Planet" serieko "Mundu izoztuak" atala. Klikatu argazkian.

DBH 3: Biologia. Moldaerak

 Beha itzazu ondorengo animaliak. Azal itzazu dituzten moldaerak eta koka itzazu dagokien bioman.

DBH 4, Batxi 1: Geologia. Lurraren historia geologikoa.

Hona hemen Lur planetaren historia azaltzen duen dokumentala. National Geographic elkarteak egina da. Klikatu irudian.

DBH, Batxilergoa: Biologia. Our Planet seriea (Netflix)

Netfilxen "Our Planet" serieko "Basamostuak eta zelaiak" atala. Klikatu irudian.

DBH 4, Batxi 1: Biologia. Kanbriarreko fosilak aztertzen.

Honako fosil hauek aztertuko ditugu. Saiatuko gara nolakoak ziren imaginatzen eta zein bizimodu zuten:

1. Anomalocaris

2. Aysheaia

3. Diania

4. Canadaspis

5. Hallucigenia

6. Marrella

7. Myllokunmingia

8. Nectocaris

9. Opabinia

10. Ottoia

11. Waptia

12. Wiwaxia

DBH, Batxi: Ipar hemisferioko tokirik hotzena, Oimiakon

Ipar hemisferioan tenperatura hotzenaren errekorra Oimiakon (Оймяко́н) herrian neurtu zen, -71'2ºC. Errusia ekialdean kokaturik dagoen herri honek 500 biztanle inguru ditu. Hemen duzue Mario Picazo meteorologoak bertan egindako dokumentala. Klikatu argazkian.

DBH 3/4: Biologia. Zelularen abestia

Zelularen zatia umore alaiz bukatzeko hemen duzue Mr. W-k egindako zelulari buruzko abestia: The Cell Song.

Klikatu argazkian.

Geologia: Cumbre Vieja sumendiaren erupzioa

Egin klik argazkian bideoa ikusteko.