Iazko ikasleekin Orduñara

Larunbatean, iazko Lur Zientzietako ikasle izan ziren Alvaro, Ivan eta Amaiarekin irteeratxoa egin genuen Goiuri eta Orduña aldera. Oso gustora egon ginen. Hona hemen argazki batzuk:

DBH 4: Biologia. Genetika ariketak

1) Tximeleta mota batean horia izatea gainartzailea da zuriarekiko. Kasu bakoitzean 20 arrautza jarri dituzte. Esan ezazu nolakoak diren hauetatik jaio diren tximeletak:
a) Tximeleta hori heterozigotikoa eta tximeleta zuria.
b) Tximeleta zuria eta tximeleta hori homozigotikoa.
c) Bi tximeleta hori heterozigotiko.


2) Suge mota batean pozointsua izatea gainartzailea da pozoin gabekoarekiko. Suge pozointsu heterozigotikoa eta suge pozoingabea elkartu ditugu eta F1-ean lau suge atera dira.
Ondoren F1-ean izan diren suge pozointsuak gurutzatu eta lau suge berri atera dira (F2-an). Bestetik suge pozoingabeak elkartu eta lau suge berri atera dira (F2-an).
Esan ezazu F2-an dauden zortzi sugeen arteko genotipoak eta fenotipoak.

3) Sagu mota batean zuria izatea azpirakorra da grisarekiko. Posible al da bi sagu grisen seme guztiak grisak izatea baina hauek gurutzatuta sagu zuri bat ateratzea?

4) Kakalardo mota batean beltza izatea gainartzailea da gorriarekiko. Kakalardo gorria eta kakalardo betz heterozigotoa uharte batetara iritsi dira eta beren kumeek dena inbaditu dute. Txoriek kakalardo gorriak gustoko dituzte eta muskerrek berriz kakalardo beltzak.
a) zer gertatuko zen txoriak uhartera iritsiko balira?
b) zer gertatuko litzateke muskerrak uhartera iritsiko balira?

5) Liztor mota batean marradunak gainartzaileak dira beltzekiko. Zeintzuk dira liztor beltzak ateratzeko aukera guztiak?

Batxi 2: Lur. Atmosferaren kutsaduraren inguruko komik tirak

Hemen dituzue atmosferaren kutsadura desberdinen inguruko komikiak. Komenta ditzagun denon artean.
Klikatu argazkietan hobeto ikusteko.

DBH 4: Ugalketa motak.

Hemen dituzue hainbat izaki bizidun. Esan ezazu bakoitzaren ugalketa modua zein den.

MGZ: Unibertsoaren eskala.

Duela urte pare bat jarri nuen blogean Unibertsoko elementuen tamainen konparaketa agertzen zuen animazioa, hasi partikula oinarrizkoenetatik eta unibertsoan dauden galaxia konglomeratuetaraino. Orain animazioa hobetu egin dute eta bigarren bertsio bat atera dute: The Scale of the Universe 2. Klikatu argazkian.

Batxi 2: Lur. Delivery (Till Nowak).

Hemen duzue smog-aren inguruko animazio bitxia. Till Nowak-ek egindako Delivery film laburra da. Ea gustuko duzuen. Klikatu argazkian.

DBH 4: Bio. Genetika, egia edo gezurra.

Genetikaren inguruko esaldiak dituzu hemen. Esan ezazu egia edo gezurra esaten duten eta oker daudenak zuzen itzazu:

a) Azido nukleikoak kate luzeak dira.
b) Kromosomak ARN erribosomikoz eginda daude.
c) Base nitrogenatuen arteko loturak ADNan bakarrik gertatzen dira.
d) ADNrik ez dago nukleotik kanpora.
e) Gene bakoitzak sustantzia bat sortzen du, batzutan proteinak eta beste batzutan gluzidoak.
f) Organismo transgenikoak gene bat falta zaien organismoak dira.
g) ADNaren erreplikazioa ez da mitosian egiten.
h) Azido Nukleikoen elementu ugarienak Nitrogenoa, Karbonoa, Oxigenoa eta Fosforoa dira.
i) Nukleo interfasikoan ez dago kromosomarik.
j) Giza Genoma Proiektuak jadanik helburu guztiak bete ditu.
k) Zelula somatikoen mutazioak heredatu egiten dira.
l) Klonazio terapeutikoa oso garatua dago gaur egun.
m) Gizakiak eta Txinpantzeak kromosoma kopuru berdina daukate.
n) Landare transgenikoen uztak ugariagoak izaten dira.
o) Organismo mutanteek beti abantailak dituzte mutaziorik gabeko aleekiko.

DBH 4: Bio. Kromosoma kopurua.

Aurrekoan klasean aipatu genuen espezie bakoitzak bere kromosoma kopurua daukala. Hemen dituzue beste hainbat bizidunen kopuruak:

- Myrmecia pilosula inurria: arrak 1 eta emeak 2.
- Ozpin-eulia (Drosophyla melanogaster): 8.
- Tomatea (Solanum lycopersicum): 24.
- Katua (Felix sylvestris catus): 38.
- Sagua (Mus musculus): 40.
- Garia (Triticum aestivum): 42.
- Untxia (Oryctolagus cuniculus): 44.
- Gizakia (Homo sapiens): 46.
- Txinpantzea (Pan troglodytes): 48.
- Patata (Solanum tuberosum): 48.
- Ardia (Ovis aries): 54.
- Behia (Bos taurus): 60.
- Zaldia (Equus caballus): 64.
- Txakurra (Canis lupus domesticus): 78.
- Oiloa (Gallus gallus): 78.
- Usoa (Columba livia): 80.
- Tximeleta batzuk: 380.
- Ophioglussum reticulatum iratzea: 1260.

DBH 4: Bio. Izaki transgenikoak.

Klasean izaki transgenikoak ikusi ditugu, bereziki landareak; tomatea, patata, kafea, artoa... Ingeriaritza genetikoari esker animaliekin ere saiakera ugari agin dira, batzuk oso bitxiak eta etikoki zalantzazkoak. Ikus itzazue argazki hauek:

Katu fluoreszentea:

Lau hegaletako eulia:

Behi urdin belgiarra:

Batxi 2: Lur. Eurijasa handiak Kanarietan.

Atzo, igandea, eurijasa handiak izan ziren Kanarietan.
Hemen duzue Lehen Kateko eguraldiaren saioan ematen duten informazioa. Lotu dezagun ondoren klasean ikusi dugunarekin.

Tenerifeko uholdeen argazkiak.